ตำนานซุสกับไอโอ หญิงสาวที่ถูกเสกเป็นวัว และที่มาของหางนกยูง

ตำนานซุสกับไอโอ คือเรื่องรักต้องห้ามของจอมเทพกรีกกับหญิงสาวธรรมดา ที่จบลงด้วยการถูกเสกเป็นวัวและต้องเร่ร่อนข้ามทะเลไปไกลถึงอียิปต์ ตำนานเรื่องนี้ยังอธิบายที่มาของลายบนหางนกยูง และชื่อสถานที่จริงอย่างช่องแคบบอสพอรัสและทะเลไอโอเนียน

ซุสและเฮร่าคือใคร

ซุส (Zeus) คือจอมเทพแห่งทวยเทพในเทพปกรณัมกรีก มีอำนาจเหนือท้องฟ้าและลมฟ้าอากาศ ควบคุมกฎแห่งสวรรค์ และมีสายฟ้าเป็นสัญลักษณ์แห่งพลังอำนาจ ชาวโรมันเรียกเทพองค์นี้ว่าจูปิเตอร์

ภรรยาของซุสคือ เฮร่า (Hera) เทพีแห่งสตรี การให้กำเนิด และการสมรส ซุสขึ้นชื่อเรื่องความเจ้าชู้ และมีความสัมพันธ์กับทั้งเทพีและมนุษย์อีกมากมาย ซึ่งทำให้เฮร่าโกรธแค้นอยู่เสมอ

ทำไมซุสถึงเสกไอโอเป็นวัว

ซุสเสกไอโอเป็นวัวเพื่อซ่อนนางจากเฮร่าที่กำลังลงมาตามหาสามี

ไอโอ เป็นหญิงสามัญธรรมดาที่เป็นนักบวชหญิงในวิหารของเฮร่าเอง วันหนึ่งซุสมองลงมาจากเขาโอลิมปัส เห็นความงามของไอโอแล้วหลงรักทันที จึงลงมายังโลกมนุษย์เพื่อพบนาง

ระหว่างนั้นเฮร่ากำลังตามหาสามี ซุสกลัวเฮร่าจะรู้ จึงบันดาลให้เมฆหนาทึบมาบังบริเวณที่ตนอยู่กับไอโอ แต่เมฆก้อนเดียวที่กระจุกตัวผิดธรรมชาติกลับทำให้เฮร่าสงสัย และดิ่งลงมาที่กลุ่มเมฆนั้นทันที ซุสสัมผัสได้ว่าเฮร่ากำลังมา จึงรีบเสกไอโอให้กลายเป็นวัว

เฮร่าจับไอโอได้อย่างไร

เฮร่าเห็นสามียืนอยู่กับวัวตัวหนึ่งก็รู้ทันว่ามีพิรุธ จึงลองใจด้วยการขอวัวตัวนั้น ซุสในฐานะสามีไม่อาจปฏิเสธภรรยาได้ จึงยกวัวให้

เฮร่านำวัวไปขังไว้ทันที และให้ อาร์กัส ยักษ์ที่มีตา 100 ดวง เฝ้าไว้ไม่ให้ไอโอหนีไปได้ อาร์กัสเป็นยามที่สมบูรณ์แบบ เพราะต่อให้หลับ ก็ยังลืมตาไว้บางดวงคอยจับตาดูเสมอ

เฮอร์มีสช่วยไอโออย่างไร และหางนกยูงมาจากไหน

ซุสรู้สึกผิดมาก จึงขอให้ เฮอร์มีส เทพแห่งการเดินทางและผู้นำทางวิญญาณสู่ยมโลก ไปช่วยไอโอ

เฮอร์มีสแปลงกายเป็นคนเลี้ยงแกะ นำขลุ่ยคู่กายไปเป่ากล่อมอาร์กัส ดวงตาทั้งร้อยของยักษ์ค่อย ๆ ปิดลงทีละดวง เมื่ออาร์กัสหลับสนิท เฮอร์มีสก็สังหารเขาและปล่อยไอโอเป็นอิสระ

เมื่อเฮร่ารู้ว่าอาร์กัสผู้ภักดีถูกฆ่า นางทั้งโกรธและเสียใจ จึงนำดวงตาของอาร์กัสไปไว้บนหางนกยูง ตามตำนาน นี่คือที่มาของลวดลายอันงดงามบนหางนกยูงที่เห็นทุกวันนี้

ไอโอหนีไปที่ไหนบ้าง

ไอโอยังอยู่ในร่างวัวขณะหนีออกมา ซุสไม่กล้าเสกนางกลับเป็นมนุษย์เพราะกลัวเฮร่าจะตามมาฆ่า ส่วนเฮร่าที่ยังโกรธแค้นก็ส่งตัวเหลือบมาคอยกัดไอโอไปทุกที่

ตอนจบของไอโอเป็นอย่างไร

เมื่อไอโอเร่ร่อนไปถึงอียิปต์ เฮร่าเริ่มคลายความโกรธ และยอมให้ไอโอกลับคืนร่างมนุษย์ นางให้กำเนิดลูกของซุสชื่อ เอพาฟัส (Epaphus) แม้ซุสกับไอโอจะมีลูกด้วยกัน แต่ทั้งคู่ไม่ได้อยู่ด้วยกัน ซุสกลับไปยังโอลิมปัสตามเดิม

เอพาฟัสกลายเป็นบรรพบุรุษของวีรบุรุษชื่อดังหลายคนในเทพปกรณัมกรีก รวมถึงเฮราคลีส หรือที่คนไทยคุ้นในชื่อเฮอร์คิวลีส ส่วนบั้นปลายชีวิตของไอโอ นางได้พบรักและแต่งงานกับกษัตริย์แห่งอียิปต์

ข้อเท็จจริง vs ตำนาน

ตำนานซุสกับไอโอแสดงให้เห็นว่าคนกรีกโบราณใช้นิทานเทพเจ้าอธิบายทั้งธรรมชาติและชื่อสถานที่รอบตัว ถ้าชอบเทพปกรณัมกรีก อ่านต่อได้ที่แม่น้ำ 5 สายแห่งยมโลกกรีก หรือดูทุกเรื่องในหมวดตำนานและเทพปกรณัม