เนบิวลาผีเสื้อ NGC 2899 คืออะไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร

เนบิวลาผีเสื้อ NGC 2899 คือเนบิวลาดาวเคราะห์ที่มีรูปร่างคล้ายผีเสื้อกางปีก อยู่ห่างจากโลกราว 3,000–6,500 ปีแสง หอดูดาวซีกฟ้าใต้แห่งยุโรป หรือ ESO ถ่ายภาพไว้ได้ด้วยกล้องโทรทรรศน์ขนาดใหญ่ในประเทศชิลี ภาพนี้แสดงเมฆแก๊สสีม่วงและสีแดงที่เรืองแสงอยู่รอบดาวที่กำลังจะสิ้นอายุ

เนบิวลาคืออะไร

เนบิวลาคือกลุ่มแก๊สและฝุ่นที่รวมตัวกันอยู่ในอวกาศ และเป็นวัตถุที่สำคัญมากในเอกภพ เพราะดาวฤกษ์และดาวเคราะห์ล้วนเกิดขึ้นจากเนบิวลา

เนบิวลาเป็นปรากฏการณ์ที่สะดุดตาที่สุดอย่างหนึ่งในจักรวาล เมฆแก๊สเหล่านี้มีสีสันสวยงาม และมีรูปร่างหลากหลายจนนักดาราศาสตร์ตั้งชื่อตามสิ่งที่คุ้นตา ตั้งแต่รูปปูไปจนถึงรูปนกเพนกวิน

NGC 2899 เป็นดาวเคราะห์หรือไม่

ไม่ใช่ NGC 2899 ไม่ใช่ดาวเคราะห์ แต่เป็นเนบิวลาดาวเคราะห์ (planetary nebula) ชื่อนี้ทำให้หลายคนสับสน เพราะเนบิวลาประเภทนี้ไม่เกี่ยวกับดาวเคราะห์เลย

ชื่อ “เนบิวลาดาวเคราะห์” มาจากนักดาราศาสตร์ยุคแรกที่มองผ่านกล้องโทรทรรศน์กำลังขยายต่ำ แล้วเห็นวัตถุเหล่านี้เป็นดวงกลมคล้ายดาวเคราะห์ ความจริงแล้ว เนบิวลาดาวเคราะห์คือแก๊สที่ดาวฤกษ์ปล่อยออกมาเมื่อใกล้สิ้นอายุ

เนบิวลาผีเสื้อ NGC 2899 เกิดขึ้นได้อย่างไร

รูปทรงผีเสื้อของ NGC 2899 เกิดจากดาวสองดวงที่อยู่ใจกลางเนบิวลา

ตามคำอธิบายของ ESO ลำดับการเกิดมีดังนี้

1. ดาวดวงหนึ่งใกล้สิ้นอายุขัย และปล่อยชั้นแก๊สด้านนอกของตัวเองออกมา
2. ดาวอีกดวงที่อยู่ใกล้กันรบกวนการไหลของแก๊สที่พุ่งออกมา
3. แก๊สจึงถูกบีบให้กระจายออกเป็นสองแฉก กลายเป็นรูปทรงคล้ายปีกผีเสื้อ

รังสีอัลตราไวโอเลตจากดาวที่ใจกลางทำให้เปลือกแก๊สรอบ ๆ เรืองแสงจนมองเห็นได้ชัด สีม่วงและสีแดงที่เห็นในภาพมาจากแก๊สต่างชนิดกันที่เรืองแสงคนละสี ทำให้ภาพของ NGC 2899 ดูเหมือนผีเสื้อที่มีลวดลายบนปีก

ดาวที่อยู่ใจกลางเนบิวลาแบบนี้มักเป็นดาวที่มีมวลไม่มากนัก เมื่อเชื้อเพลิงในแกนหมด ดาวจะพองตัวและปลดชั้นนอกออกมาเป็นแก๊ส ส่วนแกนที่เหลือจะหดตัวกลายเป็นดาวแคระขาวที่ร้อนจัด

ข้อมูลสำคัญของ NGC 2899

โครงการ Cosmic Gems ของ ESO คืออะไร

Cosmic Gems คือโครงการของ ESO ที่ใช้กล้องโทรทรรศน์ถ่ายภาพวัตถุในอวกาศที่น่าสนใจหรือสวยงามสะดุดตา เพื่อเผยแพร่ให้คนทั่วไปได้ชม ภาพของ NGC 2899 คือหนึ่งในภาพจากโครงการนี้ ซึ่งสื่อหลายแห่งรวมถึง CNN นำไปรายงานต่อ

เนบิวลาผีเสื้อจะอยู่ไปอีกนานแค่ไหน

ช่วงที่เนบิวลาดาวเคราะห์เรืองแสงสว่างแบบนี้กินเวลาเพียงไม่กี่พันปี ซึ่งสั้นมากเมื่อเทียบกับอายุของจักรวาล หลังจากนั้นแก๊สจะค่อย ๆ จางหายไปในอวกาศ

ข้อเท็จจริง vs ความเข้าใจผิด

การตายของดวงดาวจึงไม่ใช่จุดจบที่มืดมิด แต่เป็นหนึ่งในภาพที่งดงามที่สุดในจักรวาล อ่านเรื่องอวกาศในมุมของมนุษย์ได้ที่คุณสมบัตินักบินอวกาศ NASA หรือดูทุกเรื่องในหมวดอวกาศ